Alfabet Morse'a przedstawia litery, cyfry i część znaków interpunkcyjnych za pomocą kombinacji krótkich i długich sygnałów — „kropek" i „kresek". Kod powstał wyłącznie dla alfabetu angielskiego, więc polskie znaki diakrytyczne — ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż — wymagają własnych, niestandardowych rozszerzeń.
Dziewięć polskich liter, których nie ma w angielskim Morse'ie
Litery takie jak ł czy ż nie występują w alfabecie angielskim, na którym oparto międzynarodowy Morse, więc polscy krótkofalowcy posługują się rozszerzonymi tabelami, gdzie każda z dziewięciu polskich liter diakrytycznych ma przypisaną własną kombinację kropek i kresek — na przykład ł koduje się inaczej niż zwykłe l. Tekst zapisany z zachowaniem pełnej polskiej ortografii wymaga więc tej rozszerzonej tabeli, podczas gdy wersja bez ogonków i kresek pozostaje zgodna ze ścisłym Morse'em międzynarodowym.
Zasada kodowania
Najczęstsze litery alfabetu są kodowane najkrótszymi sekwencjami — „E" to pojedyncza kropka, a „T" to pojedyncza kreska. Rzadsze litery mają dłuższe kombinacje. Takie podejście — krótki kod dla częstych symboli — przyspiesza transmisję średnio, a ta sama zasada stała się później podstawą algorytmów kompresji danych.
Kontekst historyczny
Alfabet Morse'a powstał dla telegrafu w XIX wieku, gdy sygnał mógł być tylko włączony lub wyłączony, bez stanów pośrednich. Kropki i kreski idealnie pasowały do takiego dyskretnego kanału komunikacji, a sieć telegraficzna na ziemiach polskich pod zaborami działała w trzech różnych systemach administracyjnych (rosyjskim, pruskim, austriackim), zanim po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku powstała jednolita polska sieć łączności.
Gdzie jest jeszcze używany dziś
- Radioamatorstwo — radioamatorzy nadal używają CW, trybu telegrafii opartego na alfabecie Morse'a, a Polski Związek Krótkofalowców dokumentuje rozszerzoną tabelę z polskimi znakami diakrytycznymi.
- Sygnały wzywania pomocy — najbardziej znanym przykładem jest SOS (trzy kropki, trzy kreski, trzy kropki).
- Aplikacje edukacyjne i rozrywkowe, zagadki.
Szybkość nadawania: WPM i interwały Farnswortha
Szybkość Morse'a mierzy się w słowach na minutę (WPM), gdzie wzorcowym słowem jest „PARIS" — jego długość standaryzuje czas trwania kropki. Przy nauce często stosuje się metodę Farnswortha: same sygnały nadaje się szybko, a przerwy między literami i słowami są sztucznie wydłużone.