Czas/Liczby
Konwerter cyfr rzymskich
Liczba arabska ↔ liczba rzymska. Wpisz w dowolne pole — drugie zaktualizuje się automatycznie.
Roman numerals write a number using combinations of the letters I, V, X, L, C, D, M under an additive-subtractive rule: a smaller letter before a bigger one is subtracted (IV = 4), and after it, added (VI = 6). This tool converts in both directions instantly.
How to use it
- Enter an Arabic number in one field and its Roman form appears automatically in the other.
- Enter a Roman numeral and the Arabic number is recognized instantly, with a check for a valid notation.
- An invalid letter combination (like IIII instead of IV, under the standard rule) is flagged as an error.
Common uses
- Decoding Roman numbering on book chapters, building cornerstones, or movie credits.
- Writing an edition, chapter, or paragraph number in the traditional Roman format.
- A teaching example of positional vs. non-positional numeral systems when studying the history of mathematics.
Things to keep in mind
Standard Roman notation has no symbol for zero and doesn't support numbers above 3999 without special marks (a bar over a letter to multiply it by 1000).
IIII instead of IV on clock faces is a long-standing decorative tradition for symmetry with VIII, not a mistake or an exception to the rules.
Artykuł o tym narzędziu: Liczby rzymskie: jak działa system bez zera i pozycji
Najczęstsze pytania
Dlaczego obsługiwany jest tylko zakres od 1 do 3999?
Klasyczny zapis rzymski nie ma symbolu dla zera ani liczb ujemnych, a największa podstawowa cyfra M (1000) bez specjalnych oznaczeń pozwala poprawnie zapisać liczby tylko do 3999 (MMMCMXCIX).
Czym jest zapis odejmujący i dlaczego IV, a nie IIII?
Reguła odejmowania pozwala pisać mniejszy symbol przed większym zamiast czterech identycznych symboli z rzędu: IV (4) zamiast IIII, IX (9) zamiast VIIII. To sprawia, że zapis jest krótszy i jednoznaczny.
Czy mogę wprowadzać cyfry rzymskie małymi literami?
Tak, narzędzie rozpoznaje małe litery, ale wynik zawsze pokazuje kanoniczny zapis wielkimi literami, jak jest to standardem.
Jak historycznie zapisywano liczby rzymskie większe niż 3999?
Historycznie kreska (vinculum) narysowana nad symbolem oznaczała mnożenie przez 1000 — na przykład X z kreską nad nim oznaczało 10 000. Ten zapis nie jest częścią współczesnego, powszechnie stosowanego standardu, więc ten kalkulator go nie używa.
Dlaczego na tarczach zegarów czasem widnieje IIII zamiast IV?
To dekoracyjna tradycja, a nie błąd — na tarczach zegarów od dawna stosuje się addytywny zapis IIII dla wizualnej symetrii z VIII po przeciwnej stronie, mimo że w tekstach z tego samego okresu stosowano już odejmujący zapis IV.