Ở Việt Nam, mã QR không còn chỉ dùng để chia sẻ liên kết — nó đã trở thành cách thanh toán quen thuộc hằng ngày, từ quán trà đá vỉa hè đến siêu thị lớn. Đằng sau lưới ô vuông đen trắng trông có vẻ hỗn loạn ấy là một cấu trúc được quy định rất chặt chẽ, nơi mỗi điểm ảnh mã hóa một phần dữ liệu theo quy tắc đã định sẵn từ trước.
VietQR và chuyển khoản liên ngân hàng bằng một mã
Chuẩn VietQR, do Napas phối hợp với các ngân hàng xây dựng, cho phép một mã QR duy nhất chứa đủ thông tin số tài khoản và ngân hàng thụ hưởng, để ứng dụng của bất kỳ ngân hàng nào cũng quét và điền sẵn thông tin chuyển khoản được — người dùng không cần gõ tay số tài khoản dài hay chọn đúng ngân hàng. Điều này chỉ khả thi vì dữ liệu mã hóa trong mã QR tuân theo một định dạng mở dùng chung, chứ không phải định dạng riêng của từng ngân hàng.
Ba hình vuông ở góc — dấu hiệu định vị
Ba hình vuông lớn nằm ở ba trong bốn góc của mã QR được gọi là mẫu phát hiện vị trí. Chúng giúp máy quét nhận ra ngay hướng của mã, kể cả khi ảnh bị chụp nghiêng hoặc mã bị xoay — đó là lý do vì sao một tờ giấy dán mã QR bị lệch góc trên quầy thu ngân vẫn quét được bình thường.
Các mức sửa lỗi
Mã QR có bốn mức sửa lỗi là L, M, Q và H, quy định tỷ lệ dữ liệu có thể bị hỏng mà mã vẫn quét được. Mức cao nhất H có thể khôi phục tới khoảng 30% dữ liệu bị hỏng — đây chính là lý do nhiều cửa hàng chèn được logo vào giữa mã QR mà việc quét vẫn không bị ảnh hưởng.
Dùng để làm gì
- Tạo nhanh mã QR cho liên kết, mạng Wi-Fi hoặc danh thiếp.
- Chọn mức sửa lỗi phù hợp khi cần in mã nhỏ hoặc chèn thêm logo.
- Hiểu vì sao một mã QR hơi bẩn hoặc nhàu vẫn quét được bình thường.
Chế độ số, chữ-số và byte
Mã QR hỗ trợ nhiều chế độ mã hóa, và chế độ được chọn quyết định một mã có kích thước nhất định chứa được bao nhiêu ký tự. Chế độ số chỉ mã hóa các chữ số 0-9 và tiết kiệm không gian nhất; chế độ chữ-số bổ sung chữ cái Latinh in hoa cùng một số ký hiệu; còn chế độ byte mã hóa dữ liệu bất kỳ, kể cả tiếng Việt có dấu ở dạng UTF-8, nhưng chiếm nhiều dung lượng nhất cho mỗi ký tự. Vì vậy một đoạn văn bản tiếng Việt có dấu sẽ tạo ra mã QR dày đặc hơn hẳn so với một dãy số có cùng độ dài.